De geheugencrisis blijft aanhouden, en deze week kwamen er twee signalen in tegengestelde richting. Aan de ene kant heeft het Chinese CXMT de massaproductie aangekondigd van zijn vijfde generatie DRAM, een sprong die het dichter bij de drie grote spelers in de sector brengt. Aan de andere kant waarschuwt de CEO van Acer dat computers duurder blijven worden voordat de prijzen weer gaan dalen.

De onderliggende oorzaak is bekend: de vraag naar geheugen voor kunstmatige intelligentie slokt de productie op, waardoor er minder en duurder geheugen overblijft voor de consumentenmarkt. Het effect is al merkbaar in componenten, in laptops en zelfs in de releasekalender van hardware.

China zet door: wat CXMT heeft aangekondigd

Het bedrijf noemt zijn nieuwe procedé G5 en stelt de halve pitch van het actieve DRAM-oppervlak te hebben teruggebracht tot 11,95 nanometer met behulp van kwadruple-patroonlithografie. Ook zou het nieuwe materialen hebben geïntroduceerd om condensatoren te maken met een diepte-breedteverhouding van 45 op 1: condensatoren die 45 keer dieper zijn dan breed, waardoor er meer cellen op dezelfde wafer passen.

De eerste chips die op deze manier zijn gemaakt, zijn LPDDR5X-chips van 24 gigabit, al in massaproductie en op weg naar high-end smartphones in China, met 50% meer capaciteit per chip dan de vorige generatie van CXMT zelf.

Het is goed om dat cijfer in perspectief te plaatsen. Die 11,95 nm is geen productieknooppunt dat vergelijkbaar is met wat andere merken aankondigen, maar een specifieke ontwerpmaat. En het bedrijf heeft geen productierendementcijfers gepubliceerd, en dat is nu net wat bepaalt of een fabriek qua prijs kan concurreren. Toch is de stap belangrijk: hoe meer DRAM er op de markt komt, hoe eerder de schaarste afneemt.

„Het verbaast ons”: wat pc-fabrikanten zeggen

Jason Chen, CEO van Acer, heeft er cijfers op geplakt: hij verwacht dat pc’s nog eens 20% duurder worden voordat ze in de tweede helft van 2027 weer goedkoper gaan worden. Over de druk van geheugenleveranciers was hij direct: „Er komen veel partijen naar ons toe die de prijzen willen verhogen, en dat verbaast ons wel enigszins”.

De stijging blijft niet beperkt tot RAM. In de markt wordt ervan uitgegaan dat AMD en Intel hun processoren met ongeveer 10% zullen aanpassen, wat de prijs van het complete systeem zou opdrijven, niet alleen die van de geheugenmodules.

Het domino-effect is al voelbaar

De situatie heeft een opvallend punt bereikt: geheugen is per millimeter silicium duurder geworden dan rekenchips, iets wat twee jaar geleden nog als een grap had geklonken. En ook de hardwarekalender begint eronder te lijden; het duidelijkste voorbeeld is de NeoGeo AES+, de heruitgave-console die trouw blijft aan de originele hardware en die door het geheugentekort is uitgesteld tot eind 2027.

Ondertussen neemt de serverindustrie het beste van de productie voor zijn rekening, met modules van zeer hoge capaciteit en steeds hogere snelheden, bedoeld voor AI-datacenters. Het is hetzelfde silicium waar jouw volgende RAM-upgrade om concurreert.

Wat te doen als je een pc gaat bouwen of upgraden

  • Reken niet op een snelle daling. De sector verwacht dat pas rond 2027, dus als je nu een systeem nodig hebt, levert wachten alleen maar extra vertraging op.
  • Koop meteen het geheugen dat je nodig hebt. Later uitbreiden, midden in de schaarste, pakt slechter uit dan meteen goed voorzien beginnen.
  • Houd kant-en-klare kits in de gaten. Complete systemen die al langer in de catalogus staan, hebben meestal meer tijd nodig om prijsstijgingen door te berekenen dan losse componenten.
  • Maak gebruik van wat je al hebt. In veel gevallen verlengt een moederbord dat je huidige geheugen ondersteunt de levensduur van je systeem totdat de markt tot rust komt.