DLSS 5 przestaje być pokazem targowym. NVIDIA uruchamia go 3 września o 21:00 czasu pacyficznego w NBA 2K27, i to dla całej serii GeForce RTX 50, zarówno w komputerach stacjonarnych, jak i w laptopach, a także dla abonentów GeForce NOW Ultimate grających z maszyn z RTX 5080 w chmurze. To pierwsze publiczne wdrożenie tego, co firma nazywa renderowaniem neuronowym prowadzonym w 3D, i warto dobrze zrozumieć, na czym polega, bo nie przypomina niczego, co DLSS robił do tej pory.

Zasadnicza różnica: to dodaje, a nie odtwarza

Wszystko, co DLSS robi od 2018 roku, sprowadza się do odtwarzania informacji, która już tam była. Super Resolution rekonstruuje obraz w wyższej rozdzielczości z obrazu w niższej. Frame Generation i Multi Frame Generation interpolują klatki pośrednie. Ray Reconstruction zastępuje klasyczny odszumiacz i porządkuje oświetlenie liczone metodą śledzenia promieni. NVIDIA szacuje łączny efekt stosu DLSS 4.5 na 23 z każdych 24 pikseli rysowanych przez SI.

DLSS 5 robi co innego. Bierze klatkę, którą silnik już wyrenderował, i dodaje do niej detal oświetlenia i materiału, którego nigdy nie policzono, bo budżet milisekund i pamięci VRAM nie pozwalał go zamodelować. Rozpraszanie podpowierzchniowe w skórze, światło przechodzące przez włosy i listowie, ciaśniejsze cienie kontaktowe, lepiej zarysowana okluzja otoczenia. Rzeczy, które w ujęciu efektów specjalnych rozwiązuje się godzinami obliczeń na klatkę, a w grze wycina z zasady: pojedyncze kosmyki zastąpione uproszczoną geometrią, materiały wielowarstwowe pokroju skóry spłaszczone aż do utraty głębi.

Scena z NBA 2K27 z zawodnikami na parkiecie i publicznością w tle, z DLSS 5
Dokładnie ten rodzaj sceny, w którym neuronowe podbicie ma najwięcej do dodania: dziesiątki postaci ze skórą i tkaniną w tym samym oświetleniu, na tle, które budżet milisekund każe upraszczać. Zdjęcie od NVIDII.

Firma wpisuje ten ruch we własną chronologię: programowalne shadery z GeForce 3 w 2001 roku, CUDA z 8800 GTX w 2006, śledzenie promieni w czasie rzeczywistym z RTX 2080 Ti w 2018 i śledzenie ścieżek z shaderami neuronowymi na RTX 5090 w 2025. Po drodze 375 000 razy większa moc obliczeniowa — a dystans do klatki kinowej wciąż nie domyka się siłowo.

NVIDIA tłumaczy działanie renderowania neuronowego prowadzonego w 3D i pokazuje regulatory oddane w ręce studiów.

Dlaczego nie wystarczy podpiąć modelu generatywnego

Tu zaczyna się najciekawsza część od strony inżynierskiej. Zwykły model dyfuzyjny da dziesięć różnych wyników, jeśli dziesięć razy poda mu się ten sam opis. Przy nieruchomym obrazie to bez znaczenia, bo wybiera człowiek. W grze jest nie do przyjęcia: twarz postaci nie może zmieniać się z milisekundy na milisekundę, a gracz oczekuje, że ta sama scena wygląda tak samo za każdym razem, gdy na nią spojrzy.

NVIDIA opisuje trzy problemy, które trzeba było rozwiązać, żeby model generatywny w ogóle wszedł do potoku renderowania.

Determinizm. Model jest zakotwiczony w wyrenderowanej klatce. Nie wychodzi od opisu tekstowego, tylko od koloru i wektorów ruchu, które podaje silnik, a wytrenowano go do czytania danych samego silnika: albedo powierzchni, szczegółowego oświetlenia, normalnych. Geometria zaprojektowana przez grafików rządzi; model decyduje wyłącznie o tym, jak reaguje na nią światło. To samo wejście, to samo wyjście.

Stabilność czasowa. W odróżnieniu od modeli wideo, które pracują na sekwencjach wsadowo, DLSS 5 działa według ścisłego schematu: jedna klatka na wejściu, jedna na wyjściu. Korzysta z wektorów ruchu silnika, żeby przy poruszaniu się nie pojawiało się mrowienie, pływanie tekstur ani dryf czasowy. Kto miał do czynienia ze źle dostrojonym rekonstruktorem czasowym, wie dokładnie, o jakich artefaktach mowa.

Szybkość. Trzecim problemem było zmieszczenie tego w milisekundach. Rozwiązaniem jest zwarta, wyspecjalizowana sieć, która interpretuje dane silnika bezpośrednio z wyrenderowanej klatki i opiera się na rdzeniach Tensor kart RTX 50. Działa lokalnie, na jednym układzie graficznym, i w rozdzielczościach do 4K.

Porównanie NVIDII z kucharzem ramenu, bez DLSS 5 i z DLSS 5
Przykład, którym NVIDIA ilustruje wszystkie trzy zasady naraz. Proporcje i geometria twarzy są takie, jakie zaprojektowali graficy; zmienia się reakcja światła: okluzja otoczenia wokół opaski i światło przechodzące przez uszy. Zdjęcia od NVIDII.

Szczegół, który decyduje o przydatności: regulatory dla grafików

Technologia, która upiększa automatycznie, to technologia wchodząca w buty kierownictwa artystycznego. NVIDIA zdaje się mieć tego świadomość, bo połowa zapowiedzi dotyczy regulatorów, a nie jakości obrazu.

SDK oferuje kilka modeli o różnych wagach, spośród których wybiera studio. I nie jest to jedna decyzja na całą grę: modele można mieszać, jeden do plenerów z gęstą roślinnością, drugi do wnętrz o dramatycznym oświetleniu, albo jeden do rozgrywki, a inny do przerywników filmowych.

Nad tym są dwa regulatory intensywności. Structure Intensity rządzi detalem wysokiej częstotliwości: okluzją otoczenia, odbiciami, rozpraszaniem podpowierzchniowym. Tone Intensity odpowiada za niską częstotliwość, czyli szerszą reakcję światła i koloru; ustawiony na zero, zachowuje dokładnie barwy wyrenderowanej klatki.

Są też dwie warstwy maskowania. Semantyczna, w której model sam rozpoznaje obiekty sceny i pozwala podbić otoczenie, powściągając jednocześnie postacie, albo odwrotnie. I druga, na poziomie silnika, do izolowania konkretnych rekwizytów — szkła, kropel wody, listowia — i poprawiania ich bez ruszania otoczenia. Dla gracza to natomiast przełącznik: włączone albo wyłączone.

Jakość wyjścia zależy od jakości wejścia

To niuans techniczny, który w praktyce najmocniej zaważy na wynikach, a NVIDIA mówi o nim wprost: efekt neuronowy pozostaje zakotwiczony w klatce bazowej, więc końcowa jakość skaluje się wraz z wiernością tego, co wchodzi. DLSS 5 zauważalnie poprawia klasyczny render rastrowy, ale nakarmiony oświetleniem ze śledzenia promieni lub ścieżek daje wyraźnie precyzyjniejsze rezultaty.

Ta sama scena z włączonym DLSS 5, na bazie renderu rastrowego i renderu ze śledzeniem promieni
DLSS 5 jest włączony w obu połówkach. Różni się to, co dostaje na wejściu: rasteryzacja po lewej, śledzenie promieni po prawej. Światło wpadające od tyłu, ciepłe odbicie na kamieniu i rozdzielenie roślin pojawiają się tylko wtedy, gdy klatka bazowa już niesie tę informację. Zdjęcia od NVIDII.

W tłumaczeniu: kto liczył, że to uratuje grę ze słabym oświetleniem, wyniesie mniej, niż sobie wyobraża. Najwięcej daje dokładnie tam, gdzie pod spodem był już dobry render.

Ta sama scena bez DLSS 5 z zaznaczonymi obiektami rozpoznanymi przez model oraz z włączonym DLSS 5
U góry scena bez DLSS 5 z elementami, które model rozpoznaje samodzielnie: twarz, dłonie, róże, tkanina, drewno i źródło światła. Na dole efekt z włączoną technologią. Zdjęcia od NVIDII.

Z dwóch RTX 5090 na jedną kartę w pół roku

Najbardziej wymowną daną inżynierską z zapowiedzi jest trajektoria. Gdy DLSS 5 pokazano po raz pierwszy, w marcu, działał rozłożony na dwie karty GeForce RTX 5090. Dziś działa na jednej i obejmuje całą gamę RTX 50, łącznie z układami do laptopów. NVIDIA szacuje tę poprawę na pięciokrotny wzrost wydajności w pół roku, efekt systematycznych optymalizacji ścieżki przetwarzania i dopracowania samego modelu neuronowego.

Firma dodaje, że krzywa optymalizacji się nie wypłaszcza, że prace trwają i że jesienią spodziewa się aktualizacji modelu podnoszących poprzeczkę ponad dzisiejszy poziom startowy.

Jakie liczby NVIDIA publikuje, a jakiej nie

Wykres NVIDII z wydajnością NBA 2K27 w 1920x1080 z DLSS 5, śledzeniem promieni i ustawieniem Ultra na kartach GeForce RTX 50
Wydajność NBA 2K27 w 1920×1080 według NVIDII, z DLSS 5, śledzeniem promieni i ustawieniem Ultra. Przypis pod samym wykresem podaje warunki: Multi Frame Gen 6X i Super Resolution w trybie jakości.

Liczby trzeba czytać dokładnie, bo warunki znajdują się w przypisach pod wykresami samej firmy i sporo zmieniają w ich wymowie. Wszystkie pomiary dotyczą NBA 2K27 z ustawieniem Ultra i śledzeniem promieni, na maszynie z Ryzenem 7 9800X3D, 64 GB pamięci i Windowsem 11, przy pełnym stosie DLSS: renderowanie neuronowe, Super Resolution i Multi Frame Generation w trybie 6X. W 4K Super Resolution pracuje dodatkowo w trybie wydajności, a w 1440p i 1080p — w trybie jakości.

  • 3840 × 2160: 370 FPS na RTX 5090 i 233 na RTX 5080.
  • 2560 × 1440: 594 FPS na RTX 5090, 413 na RTX 5080, 353 na RTX 5070 Ti i 262 na RTX 5070.
  • 1920 × 1080: 797 FPS na RTX 5090, 602 na RTX 5080, 530 na RTX 5070 Ti, 386 na RTX 5070, 325 na RTX 5060 Ti i 258 na RTX 5060.

W dokumentacji firmy nie ma natomiast danej, o którą analiza techniczna zapytałaby w pierwszej kolejności: ile kosztuje włączenie renderowania neuronowego przy identycznych warunkach, czyli ta sama gra i te same ustawienia z przełącznikiem włączonym i wyłączonym. Tego porównania nie opublikowano. To, że sama NVIDIA przedstawia pracę nad wydajnością z ostatnich sześciu miesięcy jako pięciokrotny zysk i zapowiada kolejne optymalizacje na jesień, samo w sobie mówi, że koszt uruchomienia modelu nie jest pomijalny.

Ile klatek naprawdę jest renderowanych

Przypis pod wykresami NVIDII wyjaśnia, że mnożenie klatek działa w trybie 6X: z każdych sześciu klatek docierających do monitora jedna jest renderowana, a pięć generuje SI. Dzieląc opublikowane wartości przez ten współczynnik, otrzymujemy realne tempo, w jakim karta rysuje scenę — a to ono rządzi reakcją pada i opóźnieniem.

W 4K z Super Resolution w trybie wydajności 370 FPS na RTX 5090 bierze się z około 62 wyrenderowanych klatek na sekundę, a 233 na RTX 5080 z około 39. W 1080p w trybie jakości skala biegnie od 133 na RTX 5090 do 43 na RTX 5060, przez 100 na RTX 5080, 88 na RTX 5070 Ti, 64 na RTX 5070 i 54 na RTX 5060 Ti.

To wartości w pełni grywalne, a w grze koszykarskiej, przy opóźnieniu, które narzuca sama symulacja, nie stanowią żadnego problemu. Tłumaczą jednak, dlaczego na wykresach widnieją liczby trzycyfrowe: większości tych klatek nie narysował rasteryzator.

Opinia: brakująca liczba mówi sporo

Da się rozsądnie ocenić koszt bez mierzenia czegokolwiek, i to na podstawie danych, które NVIDIA sama położyła na stole.

W marcu wymagało to dwóch RTX 5090. Dwóch. Najmocniejszej karty w ofercie konsumenckiej, w dwóch egzemplarzach, żeby udźwignąć model nakładany na już wyrenderowaną klatkę. Pięciokrotna poprawa w pół roku to znakomita robota optymalizacyjna i należy jej się uznanie, ale wyznacza też punkt wyjścia: koszt był tak wysoki, że żadna konfiguracja domowa nie mogła go udźwignąć. To, że dziś mieści się w jednym układzie, nie znaczy, że jest za darmo; znaczy, że przeszło z niemożliwego w wykonalne.

Druga poszlaka tkwi w sposobie prezentowania liczb. 370 FPS w 4K na RTX 5090 to nie wydajność DLSS 5, tylko wydajność DLSS 5 plus Super Resolution plus Multi Frame Generation. Czyli liczba osiągnięta przez renderowanie wewnętrznie w niższej rozdzielczości i mnożenie klatek, przy renderowaniu neuronowym odejmującym od spodu. Pokazanie wartości zbiorczej jest uprawnione jako argument produktowy, ale nie odpowiada na pytanie techniczne, a fakt, że bezpośredniego porównania z wyłączonym przełącznikiem nie ma nigdzie, każe podejrzewać, że to nie byłby najkorzystniejszy wykres.

Trzecia to zobowiązanie do dalszych optymalizacji jesienią. Nikt nie obiecuje zysków wydajności tam, gdzie zapasu i tak jest w bród.

Jest jeszcze czwarty czynnik, o którym warto pamiętać przed ekstrapolacją: NBA 2K27 rozgrywa się w zamkniętej hali, z ograniczoną liczbą postaci i skromną geometrią sceny w porównaniu z otwartym światem. To wygodny grunt na debiut technologii działającej na całej klatce. Liczb z meczu koszykówki nie da się przenieść ani na las z gęstą roślinnością, ani na miasto z dziesiątkami dynamicznych źródeł światła — a to właśnie tam neuronowe podbicie miałoby najwięcej do zaoferowania i tam wyjdzie najdrożej.

Wniosek na chłodno: DLSS 5 nie jest technologią wydajności, tylko technologią wierności obrazu, za którą płaci się wydajnością — i dlatego przychodzi wsparty resztą stosu DLSS, który odrabia to, co on zużywa. To go w niczym nie przekreśla — kto gra w 1440p na RTX 5080 i ma klatki w zapasie, znajdzie tu dla nich świetne zastosowanie — ale zmienia ramę, w jakiej należy go widzieć. To odwrotność tego, czym DLSS był przez siedem lat, i warto powiedzieć to równie jasno.

NBA 2K27, i dlaczego akurat ta gra

Wybór pierwszego tytułu nie jest przypadkowy. Visual Concepts od ponad dwudziestu pięciu lat dąży do tego, żeby NBA 2K wyglądało jak transmisja telewizyjna, a ten cel rozstrzyga się niemal w całości na skórze, włosach i tkaninie pod halowymi reflektorami: dokładnie tam, gdzie rozpraszanie podpowierzchniowe i cienie kontaktowe robią różnicę.

Porównanie NVIDII w NBA 2K27 z wyłączonym DLSS 5 po lewej i włączonym po prawej
Cade Cunningham bez DLSS 5 i z nim. Zmieniają się ciepło skóry w świetle parkietu, cienie kontaktowe na szyi i przy kołnierzu koszulki oraz rysunek włosów; zeskanowana geometria twarzy jest w obu ujęciach ta sama. Zdjęcia od NVIDII.

NVIDIA opisuje efekt na konkretnych zawodnikach: u Cade’a Cunninghama skóra o wiarygodnym cieple w świetle parkietu, ciaśniejsze cienie kontaktowe na szyi i przy kołnierzu koszulki oraz lepszy rysunek włosów dzięki przenikaniu światła. U Tyrese’a Haliburtona precyzyjne cienie pod nosem i brodą oraz mocniej zaznaczona okluzja otoczenia w fałdach rękawa kompresyjnego. Publiczność i sztab przy ławce dostają to samo traktowanie.

Drugie porównanie NVIDII w NBA 2K27 z wyłączonym i włączonym DLSS 5
Tyrese Haliburton, drugi przykład. Cienie pod nosem i brodą zacieśniają się, a okluzja otoczenia rysuje fałdy rękawa kompresyjnego. Zdjęcia od NVIDII.

To, co naprawdę ma znaczenie w grze z zeskanowanymi twarzami prawdziwych sportowców: geometria twarzy pozostaje nietknięta. Peter Kavic, starszy producent w Visual Concepts, opisuje sterowanie maską podbicia piksel po pikselu jako narzędzie, które pozwala im dopracować detal na postaciach z zachowaniem podobieństwa.

Jak to włączyć

W grze, w Video Settings, pojawia się opcja DLSS Neural Rendering, którą trzeba ustawić na On. Resztę stosu — Super Resolution, Frame Generation i NVIDIA Reflex — konfiguruje się osobno, wedle uznania. W trakcie meczu i w powtórkach klawisz F9 przełącza renderowanie neuronowe, co pozwala porównywać na bieżąco, zamiast polegać na zrzutach ekranu.

Co pozostaje do sprawdzenia

Integracja jest dostępna dwiema drogami: przez szkielet NVIDIA Streamline i przez wtyczkę do Unreal Engine 5, co znacząco obniża koszt wdrożenia. A DLSS 5 niczego nie zastępuje: staje jako ostatni etap potoku renderowania, ponad rasteryzacją, śledzeniem promieni i ścieżek, oraz ponad resztą rodziny DLSS.

Od tego momentu otwarte pozostają dwa pytania. Pierwsze: ile czasu minie, zanim trafi to do gier, które nie są witryną techniczną przygotowaną ramię w ramię z producentem, a zwłaszcza do gatunków ze znacznie droższymi w renderowaniu scenami. Drugie, mniej wygodne dla posiadaczy RTX 40 i starszych: model opiera się na rdzeniach Tensor serii 50, a firma nie zapowiedziała niczego dla wcześniejszego sprzętu.

3 września, gdy przełącznik i klawisz F9 znajdą się w zasięgu każdego, pierwsze z nich zacznie odpowiadać sobie samo.